Multipl Skleroz (MS)

 

 

Multipl Skleroz'da Rehabilitasyon

     Multipl Skleroz (MS) , beyin ve omurilikte bazı bölgelerin hasara uğraması ve plak oluşumuyla karakterize kronik bir sinir sistemi hastalığıdır. Kesin nedeni henüz belli değildir. Virüs enfeksiyonu sonucunda bağışıklık sisteminde ortaya çıkan bir takım aksaklıklara bağlı olarak geliştiği sanılmaktadır. 30’lu yaşlarda başlar ve kadınlarda daha sık görülür. Yürüyüş, koordinasyon, mesane fonksiyonlarının etkilenmesiyle birlikte hastaların çoğunda fonksiyonel ve bilişsel sorunlar gelişir, günlük yaşam kalitesi bozulur. Hastalığın ilk belirtileri çok değişken olduğundan tanı gecikebilir. Genellikle tek taraflı olarak görme problemi , çift görme, göz ağrısı, kollarda bacaklarda güçsüzlük gibi belirtilerle başlar. Baş dönmesi ve denge bozukluklarına ağrı ve uyuşmalar eşlik edebilir. %1 oranında şiddetli yüz ağrıları veya sara nöbetleri olabilir. Genellikle ataklar halinde seyreder, yani duraklama ve tekrarlama dönemleri vardır; zaman geçtikçe tekrarlama dönemleri azalır ve kronik hale dönüşür. En çok kullanılan tanı yöntemlerinin başında MR görüntüleme ve Uyarılmış Potansiyel tetkikleri gelir.

      Son yıllarda MS hastalığının tedavisiyle ilgili önemli gelişmeler olmuş, yeni ilaçlar bulunmuştur. Tedavi programı her hastanın bulgularına ve yakınmalarına göre kişiye özel yapılmalıdır. Hastanın durumuna göre ilaç protokolü yapılarak tedaviye başlanır. İlaçlarla birlikte fonksiyonel kayıpları önlemek, yakınmaları azaltmak ve hastanın yaşam kalitesini artırmak amacıyla kapsamlı bir rehabilitasyon programına ihtiyaç vardır.

Rehabilitasyonda genel amaç;

      Kayıpları telafi etmek ve fonksiyonel kapasiteyi en üst düzeye çıkarmaktır. MS’ li hastalarda genellikle yürüme, araba kullanma, ev işlerini yapma, üriner ve cinsel fonksiyon sorunları vardır ve rehabilitasyon programı içinde bunların ele alınması gerekir. En önemli yakınmalardan biri halsizlik, güçsüzlük olduğu için , genel kondisyonun korunması ve geliştirilmesi çok önemlidir. Sıcak ortamda güçsüzlük daha da arttığından evde ve tedavi ortamındaki sıcaklığın yüksek olmamasına dikkat edilir. En iyi sonuçlar kişiye özel olarak planlanmış egzersiz programlarıyla alınabilir. Egzersiz salonundaki araç ve gereçlerle yapılan hareketlerin yanı sıra denge ve yürüme eğitimlerinden hastalar çok yararlanırlar. Hastalığın ilerlemesiyle birlikte yürüme için bazı desteklere ihtiyaç duyulabilir. Günlük yaşamı zorlaştıran sorunlardan biri spastisite adı verilen kasılmalardır. Buna karşı etkili olan bazı ilaçlar vardır, ek olarak Botox enjeksiyonları yapılabilir. Botox enjeksiyonlarının deneyimli bir uzman hekim tarafından doğru kaslara yapılması çok önemlidir, aksi takdirde beklenen yarar elde edilemez. Hastanın ev içinde ve iş yerinde bağımsız olması, kimseye muhtaç olmaması esas alınarak günlük yaşamını kolaylaştırıcı bazı önlemler alınabilir. Bazı hastaların psikolojik destek almaları gerekebilir. Ayrıca mesane-bağırsak fonksiyonları, cinsel fonksiyon kayıpları , ağrı ve spastisite gibi sorunlarla ilgili özgün tedaviler için yönlendirmeler yapılabilir.